Het stadhuis van Middelburg

Vandaag alweer veertien jaar geleden zijn we er getrouwd, mijn Lief en ik… samen met onze twee kinderen! Natuurlijk hadden wij onze relatie al eerder bezegeld, officieel zelfs, maar negen jaar samenwonen en twee kinderen later, kwam er dan toch dat boterbriefje…! En we trouwden niet zomaar ergens, maar in het mooiste stadhuis van Nederland!

Het is dan ook een monumentale blikvanger, ons Stadhuis. Al is de toren lang niet zo hoog als de Abdijtoren, toch zie je ook ‘Malle Betje’, zoals ze genoemd wordt, al van verre uit het vlakke land opdoemen.

Het Stadhuis kent een lange geschiedenis, die teruggaat tot in de late Middeleeuwen. In 1452 werd begonnen met de bouw van een nieuw ‘Stedehuus, waar in de Zeeuwse hoofdstad behoefte aan bleek te zijn. In het gebouw kwam niet alleen een bestuurscentrum, maar ook een Vleeshal, een Lakenhal en een Vierschaar - waar recht werd gesproken. Het gebouw werd gebouwd in laat Vlaams-Brabantse gotische stijl, door Vlaamse bouwmeesters.

Deze bouwmeesters waren leden van de beroemde Mechelse familie Keldermans. Tijdens de bouwperiode waren maar liefst acht leden van deze familie, verspreid over zeven generaties, bij dit project betrokken, niet alleen als bouwmeester, maar ook als steenleverancier, opzichter en steenhouwer.

Al tijdens de bouw van het Stadhuis in 1458, werd er door het stadsbestuur vergaderd … al was het Stadhuis toen nog lang niet af! De Lakenhal, wat nu de huidige burgerzaal is, werd in 1492 aangebouwd en in 1512 werd de toren gebouwd, die overigens pas rond 1560 de vorm kreeg die het nu heeft.

Ook in 1512 kwam de gevel aan de Marktzijde gereed, waarop de beelden zijn aangebracht van de graven en gravinnen die over Zeeland hebben geregeerd.

Deze prachtige beelden, die bij plaatsing volledig gekleurd waren in voornamelijk rode, blauwe en vergulde tinten, waren gemaakt door steenhouwer Michiel Ywijnszn uit Mechelen en werden in kisten naar Middelburg vervoerd.

Uiteindelijk was het hele gebouw pas in 1784 helemaal voltooid. Men bleef het Stadhuis echter constant verfraaien en verbouwen.

Bovenop de Stadhuistoren staat een grote windwijzer in de vorm van een zeeridder. Deze Neptunus houdt een drietand in zijn hand. In 2007 was er ineens paniek in de stad: het leek het er op, dat de drietand van Neptunus op onverklaarbare wijze verdwenen was. Dit raadsel werd gelukkig opgelost door medewerkers van de firma Jobse, die na inspectie ontdekten dat de drietand afgebroken was en ondersteboven aan de staart van Neptunus was blijven hangen… een geluk bij een ongeluk dat het ding niet naar beneden was gevallen!

Vier jaar nadat het uurwerk was aangebracht, werden in 1529 ‘twee mans te paerde en twee te voeten’ aangebracht. Deze vergulde ‘mennekes’ kregen in 1590 versterking van nog wat metgezellen. En het zijn niet zo maar beeldjes: als het carillon de hele uren slaat, bestrijden de mannekes elkaar! Een bijzonder gezicht, waar veel toeristen dan ook speciaal op blijven wachten…!

In 1910 werd hoog boven de Vleeshal aan de linkerkant van het stadhuis een beeld geplaatst van koningin Wilhelmina met prinses Juliana op haar arm. Dit beeld wordt soms door toeristen als beeld van Maria met het kindje Jezus aangezien, die daardoor denken dat het stadhuis een Rooms-Katholieke kerk is…

Maar de meest fatale dag in de historie van het Middelburgse Stadhuis was 17 mei 1940… Terwijl de rest van Nederland zich op 14 mei na de inval van de Duitsers had overgegeven, moest de provincie Zeeland op last van de regering door blijven vechten. De stad kwam middenin de vuurlinie te liggen en drie dagen na het bombardement op Rotterdam werd het grootste deel van het historische hart van Middelburg door beschietingen en brand verwoest! Ook van het prachtige Stadhuis bleef weinig over…

Schilder Reimond Kimpe maakt er dit schilderij van, dat in de voorhal van het stadhuis hangt.

De verwoesting was immens en enorm…

Gelukkig viel het aantal burgerslachtoffers mee, omdat de meeste inwoners op tijd gewaarschuwd waren en konden vluchten. Al snel werd besloten om de binnenstad, en ook het Stadhuis, compleet te herstellen. Van beton werd een casco neergezet van het originele gebouw, en dit werd zoveel mogelijk met oude en originele materialen afgewerkt. De gevel werd in oude staat gelaten en compleet gerenoveerd. Aan de achterzijde kwam meteen een ‘modernere’ aanbouw om het gemeentebestuur meer ruimte te bieden. Op 18 augustus 1950 opende Koningin Juliana het herstelde gebouw met een feestelijke bijeenkomst.

Aan de binnenzijde van het Stadhuis kun je het beste zien, dat het niet meer om het originele gebouw gaat. Bewust is er voor gekozen om het beton zichtbaar te laten, als herinnering aan de verwoesting en wederopbouw.

De Middelburgers zijn nog altijd erg trots op ‘hun’ Stadhuis, en nog steeds is men heel erg blij dat er indertijd voor gekozen is om het stadhuis na de verwoesting te herbouwen!

En niet alleen de bewoners vinden hun Stadhuis mooi… In 2007 haalde het zelfs een tweede plaats bij een verkiezing van het mooiste gebouw van Nederland, georganiseerd door het dagblad Trouw.

Sinds 2004 doet het Stadhuis geen dienst meer als bestuurscentrum van de gemeente Middelburg. Het gebouw voldeed uit praktisch oogpunt steeds minder aan de moderne eisen van de tijd, en werd te klein om alle medewerkers te huisvesten. Het gemeentebestuur betrok een nieuw pand aan het Kanaal door Walcheren, en verhuurt het Stadhuis nu aan de Roosevelt Academy.

Foto: Hans Bonema Fotografie

De Vleeshal wordt verhuurt aan de Stichting Beeldende Kunst Middelburg, die er interessante tentoonstellingen houdt…

Foto van Mirthe Duindam bij de tentoonstelling ‘Innere Stimme’

Nog steeds kan er getrouwd worden in de Trouwzaal van het Stadhuis… Bløf-zanger Pascal Jacobsen trouwde er zijn Doortje…

foto: Lex de Meester

… en worden er bijzondere gasten ontvangen…

Foto: ANP

… of worden er acties gevoerd! En dat zal waarschijnlijk altijd wel zo blijven…

Foto: Greenpeace

…het Stadhuis blijft het kloppend hart van Middelburg!